Nederland, Leiden: Rijksmuseum van Oudheden
externe link:
museum
Koninginnen van de Nijl - 18 november 2016 t/m 17 april 2017

Koninginnen van de Nijl vertelt het bijzondere verhaal van de vrouwen van de Egyptische farao's. De bezoeker ziet ruim driehonderdvijftig topstukken, zoals zeldzame beelden, prachtige juwelen, luxe gebruiksvoorwerpen en unieke objecten uit de graftombe van de beroemde koningin Nefertari, waaronder het deksel van haar sarcofaag. Het grootste deel van de voorwerpen komt uit de collectie van het Museo Egizio in Turijn, het op één na grootste Egyptische museum ter wereld.

De tentoonstelling doet de rijkdom, intriges en de verering van koninklijke dames in het oude Egypte herleven. De tentoonstelling gaat specifiek over de koninginnen uit de periode 1500-1000 voor Christus, die bekend staat als het 'Nieuwe Rijk'. Het oude Egypte bereikte toen het hoogtepunt van zijn macht. Farao’s waren heer en meester en werden als goden aanbeden. Ook hun koninginnen hadden een vorstelijke en goddelijke status. Ze bekleedden belangrijke religieuze functies en soms werden er speciale tempels voor ze gebouwd. Soms duurde de goddelijke status zelfs na hun dood voort.
Beroemde Egyptische koninginnen als Ahmose Nefertari, Hatsjepsoet, Teje, Nefertiti en Nefertari hadden grote politieke invloed, maar ze waren tegelijkertijd ook echtgenote. Een farao kon met vele vrouwen getrouwd zijn, maar slechts één mocht de titel 'Grote koningin' dragen. Zij had de dagelijkse leiding over de harem van het paleis, die soms uit honderden vrouwen bestond. Met kettingen, ringen, glazen parfumflesjes, beschilderde vazen en bronzen spiegels laat de tentoonstelling de bezoeker kennismaken met het weelderige leven aan het Egyptische hof.
Een uniek onderdeel van de tentoonstelling is de reconstructie van één van de kamers uit het graf van koningin Nefertari. Daarbij is het deksel van haar sarcofaag te zien en de bijbehorende grafgiften. Het Italiaanse Museo Egizio leent deze objecten zelden uit. Binnen de muren van de reconstructie ervaart de bezoeker de mystieke schoonheid van de uitbundig versierde koninklijke graftombe.Nefertari's tombe werd in 1904 gevonden en wordt beschouwd als een van de mooiste graven van het oude Egypte.

De graftombe van koningin Nefertari
Het graf van Nefertari, de Grote Koningin van Ramses II (ca. 1295-1250 v.Chr.), is ronduit spectaculair. De Italiaanse egyptoloog Ernesto Schiaparelli kon zijn ogen bijna niet geloven toen hij in 1904 voor het eerst binnen stond. "Het zijn de afmetingen van de figuren, de helderheid van de kleuren en de grootsheid en puurheid van de stijl die dit graf tot een van de meest opmerkelijke monumenten maken."
Het graf van Nefertari is uitgehouwen in de rots aan de voet van de Thebaanse bergen en bevindt zich in het Dal der Koninginnen. Samen met het graf van haar schoonvader Seti I wordt het gezien als een van de hoogtepunten van de beeldende kunst uit het oude Egypte. Het eerste wetenschappelijke onderzoek is begin twintigste eeuw uitgevoerd door Ernesto Schiaparelli, destijds directeur van het Museo Egizio in Turijn en hoofd van de Italiaanse archeologische missie. Aan hem was een concessie verleend om tussen 1903 en 1905 opgravingen te doen in het Dal der Koninginnen.
Uit de voorwerpen die Schiaparelli in het graf ontdekte, bleek duidelijk dat het om een koninklijk rotsgraf ging dat in de oudheid was geplunderd en waarschijnlijk later is hergebruikt. Toch bevatte het graf nog steeds enkele belangrijke objecten van wat ooit een schitterende schat moet zijn geweest. De sarcofaag van de koningin was verwoest. Er lagen alleen nog brokstukken van het roodgranieten deksel op de vloer van de grafkamer, samen met delen van een vergulde houten lijkkist. 
Van alle grafgoederen van Nefertari waren vierendertig houten sjabti’s (dienarenbeeldjes) overgebleven. Ze zijn zwart geschilderd en dragen de naam van de koningin. Er zijn ook onderdelen van meubels gevonden, zoals twee deksels van houten kistjes en een faience handvat dat is beschreven met de naam van koning Eje, die mogelijk een van Nefertari’s voorouders was. Een paar sandalen van geweven palmbladeren is misschien wel echt gedragen door de koningin.
De meest indrukwekkende vondst is een amulet van verguld hout en blauwe faience in de vorm van een 'djed-zuil', het symbool van stabiliteit en eeuwig leven voor de overledene. De naam van Nefertari staat op de achterkant. Het was verborgen in een nis in de muur en is mogelijk een van de vier amuletten die deel uitmaken van de 'magische stenen'. Die werden tijdens een ritueel in de vier hoeken van de kamer neergezet om de overledene te beschermen. Ook zijn er potten, touw, een deel van een beeldje van een ibis en enkele andere eenvoudige voorwerpen gevonden.

Bron tekst & afbeeldingen: www.rmo.nl