Nieuw Zeeland


- Noordereiland
- Zuidereiland

info:
- agrarische sector
- geschiedenis
- natuur
- Maori cultuur
- vulkanen
- wijnen
- WO 1

zoeken:
A t/m Z
Nieuw Zeeland ligt ongeveer 1600 kilometer ten zuidoosten van Australië in de Grote Oceaan. De beide landen worden door de Tasmanzee van elkaar gescheiden. Nieuw Zeeland heeft een oppervlakte van ongeveer 270.000 km2 waarmee het ongeveer net zo groot is als Japan of Groot Brittannië. Het bestaat uit 2 hoofdeilanden, het Noorder- en het Zuidereiland, en een aantal kleinere eilanden. De hoofdeilanden worden van elkaar gescheiden door de Cook Strait, die op zijn smalste punt 20 kilometer breed is.
Er wonen slechts 4,3 miljoen mensen in Nieuw Zeeland; de meeste delen van het land zijn dan ook niet echt dichtbevolkt. Met name op het Zuidereiland zijn er meer schapen dan mensen; driekwart van de Nieuw Zeelanders woont op het Noordereiland. Auckland ligt in het noordwesten van het Noordereiland en is de grootste stad van het land. De agglomoratie heeft ongeveer 1,4 miljoen inwoners, waarvan er zo'n 400.000 in Auckland City wonen. Wellington is de hoofdstad van Nieuw Zeeland; het bevindt zich op de zuidpunt van het Noordereiland.

Nieuw Zeeland is een constitutionele monarchie en lid van het Gemenebest van Naties (het vroegere Britse Gemenebest). Elizabeth II is dus het staatshoofd en wordt vertegenwoordigd door een gouverneur-generaal. Toen wij in 2004 het Zuidereiland bezochten was Helen Clark premier; zij was dat van december 1999 t/m november 2008. John Key volgde haar op en was ten tijde van onze reis in 2014 nog steeds premier.
Nieuw Zeelanders zetten zich graag af tegen hun grotere buur Australië. In vergelijking met de Australiërs lijken ze progressiever. De oorspronkelijke bewoners, de Maori, kregen al in 1867 stemrecht; 110 jaar eerder dan de Aboriginals in Australië. De positie van de Maori in de maatschappij is, ondanks bekende problemen als werkeloosheid, huiselijk geweld en alcoholisme, over het algemeen stukken beter dan die van de Aboriginals. Als eerste land ter wereld voerde Nieuw Zeeland in 1893 kiesrecht in voor vrouwen en het riep zich in 1987 uit tot nucleairvrije zone.
De meeste Nieuw Zeelanders zijn gek op sport, rugby in het bijzonder. Het land verkeerde in een langdurige extase toen de 'All Blacks' in 2011 tijdens het wereldkampioenschap rugby in eigen land de wereldtitel behaalden.

Arthur’s Pass NP Auckland Christchurch Mt Taranaki Slope Point (The Catlins)

Veel verder weg dan Nieuw Zeeland kun je als Europeaan niet reizen en dit afgelegen land heeft veel Nederlandse wortels. Het was Abel Tasman die 1642 Nieuw Zeeland op de wereldkaart zette. De eerste ontmoeting met de Maori was allesbehalve hartelijk. Nieuw Zeeland werd daarom bijna een eeuw ongemoeid gelaten door de Europeanen. Maar 'het land van de lange witte wolk' zoals de Maori het noemen, verscheen op Europese kaarten. Een cartograaf van de VOC noemde het land 'Nieuw Zeeland': het andere grote onbekende continent in de buurt heette immers in die tijd 'Nieuw Holland' (het huidige Australië). En Nieuw Zeeland is het gebleven.
De Nederlandse invloed is in het huidige Nieuw Zeeland nog overal tastbaar aanwezig. Natuurlijk is de Britse kapitein James Cook voor de meeste Nieuw Zeelanders de grote ontdekker van het land, maar overal in het land is de naam Tasman terug te vinden. In de jaren 50 van de vorige eeuw waren het de Nederlanders die als eerste niet-Britten massaal naar Nieuw Zeeland emigreerden. Ze kregen al snel de naam 'harde werkers' te zijn. Tegenwoordig reizen jaarlijks meer dan 20.000 Nederlandse toeristen naar de andere kant van de wereld om het Noorder- en Zuidereiland te bezoeken. Nieuw Zeeland is niet zo heel groot en dat maakt het beter bereisbaar dan het onmetelijke grote buurland Australië. Het landschap verveelt nooit en het klimaat is veel aangenamer. Waar het in Australië vaak onaangenaam vies heet kan zijn, daar lijkt het klimaat van Nieuw Zeeland op dat van Nederland, zij het dat de zon vaker schijnt en zeker in het subtropische noorden de temperaturen hoger liggen. Echter ... in de Nieuw Zeelandse zomer (december-maart) kan het ongenadig regenen en fris zijn, vooral aan de westkust.
Nog een voordeel boven Australië: enge en giftige beesten komen hier niet voor. Alleen de zandvlieg (sandfly), dat uiterst irritante steekbeestje aan de westkust, kan veel plezier vergallen. Maar dat valt in het niet bij giftige slangen, spinnen en hapgrage krokodillen. Een risico is het wel dat het land op de plek ligt waar twee aardplaten tegen elkaar botsen. Vulkaanuitbarstingen komen voor en wat erger is: het land is gevoelig voor aardbevingen. Jaarlijks schut de aarde hier zo'n 20.000 keer. Tweehonderd keer per jaar is een beving zo krachtig dat hij voelbaar is met soms dramatische gevolgen. Zo werden Christchurch en omgeving op 22 februari 2011 getroffen door een aardbeving met een kracht van 6,3 op de schaal van Richter. Het had een verwoestend effect en vele mensen kwamen om. Nieuw-Zeeland ligt op de Indo-Australische en de Pacifische aardschollen en wordt jaarlijks getroffen door circa 14.000 aardbevingen. Slechts enkele tientallen bevingen hebben een kracht die groter is dan 5,0 op de schaal van Richter. Op 4 september 2010 werd Christchurch getroffen door een beving van 7,1 op de schaal van Richter. Er vielen geen doden, wel twee zwaargewonden. De schade was enorm. Andere zware aardbevingen vonden plaats in de vorige eeuw op 24 mei 1968 en 3 februari 1931. Ook is bekend dat er in januari 1855 een zware aardbeving was. De beving in 1931 had een kracht van 7,9 op de schaal van Richter en verwoestte de stad Napier. Met een dodental van 256 is dit de grootste naturramp in de geschiedenis van blank Nieuw Zeeland.

Pancake Rocks Mt Cook NP kauri Waimangu Volcanic Valley Wharariki Beach

Het Noorder- en Zuidereiland zijn geologisch gezien verschillend. Bij het Noordereiland schuift de Pacificplaat onder de Australische, met als gevolg een verhoogde activiteit van vulkanisme. Er zijn veel actieve vulkanen zoals White Island in de Bay of Plenty, Rotorua, Lake Taupo en Mt Taranaki. Op het Zuidereiland schuiven de platen niet onde elkaar, maar botsen ze tegen elkaar op. Met als gevolg dat het land in de breukzone naar boven wordt gestuwd. Hoge bergen domineren dit deel van het land, met de Zuidelijke Alpen akls belangrijke noord-zuid lopende ruggengraat. De hoogste top is Mt Cook.

Het Zuidereiland is met een oppervlakte van ongeveer 150.000 km2 iets groter dan het Noordereiland; het is 800 kilometer lang en op zijn breedtst ruim 300 kilometer. De Nieuw Zeelandse Alpen strekken zich over vrijwel de gehele lengte van het eiland uit, met 223 pieken hoger dan 2300 meter (hoogste is bijna 3800 meter). De oostzijde van de Alpen is droog en grotendeels onbegroeid, terwijl de westkust veel regen kent en indrukwekkende bossen, meren, bergen en gletsjers. In Christchurch, de grootste stad op het Zuidereiland, wonen nog geen 400.000 mensen. Het biedt goede internationale vluchtverbindingen.

Het Noordereiland kent een reeks klimaten, van het "winterloze" noorden tot de met sneeuw bedekte bergen in het centrum van het eiland en de stevige winden van het zuiden. Van de punt van Northland tot Taranaki in het westen en Hawke's Bay in het oosten verleent de zee aan de hele kust een opvallend karakter. Hoewel het de meeste bekendheid de meeste bekendheid om de geothermische wonderen geniet, is het Noordereiland ook een vruchtbare regio met een belangrijke zuivelindustrie (onderweg kom je heel veel "melkvrachtwagens" tegen), boom- (kiwi's, perzikken etc.) en wijngaarden.
De eerste Polynesische reizigers zouden zo'n 700 tot 1000 jaar geleden op de noordkust van het Noordereiland aan land zijn gekomen. Northland wordt ook wel als de bakermat van het moderne Nieuw Zeeland beschouwd. Samuel Marsden, de eerste missionaris, vestigde in 1814 in Rangihoua in Northland een anglicaanse missiepost en in 1840 werden in Waitangi het Verdrag van Waitangi getekend en Russell tot eerste hoofstad uitgeroepen voor deze naar het zuiden verschoof. Bovendien waren hier de eerste tekenen zichtbaar van de Maori-rebellie tegen de Britten.

Bron tekst: Capitoolgids, de Volkskrant, Dominicus Landengids.